Arabískur pastaréttur (Penne al'arrabiata)

Penne al'arrabiata er einfaldur pastaréttur sem rífur aðeins í bragðlaukana. Uppistaðan er "penne" pasta og tómata- og chilisósa. Blandan með ferskum basil kom mér mjög skemmtilega á óvart fyrst þegar ég prófaði.

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 30 mín.

Innihald

Penne al'arrabiata

6 msk. matarolía (ólívuolía eða repjuolía)

2 stk. gulir chili (fínsaxaðir)

2 hvítlauksgeirar (saxaðir)

handfylli af basillaufum

600 g niðursoðnir tómatar

salt eftir smekk

400 g penne pasta

parmesan eftir smekk

Aðferð

Hitið matarolíuna á stórri pönnu og bætið chili og hvítlauk út á. Látið malla í eina mínútu og bætið síðan við basillaufunum. Hrærið þeim varlega saman við. Takið blönduna af pönnunni og leggið til hliðar. Setjið tómatana nú á pönnuna og síðan blönduna saman við. Látið malla í a.m.k. 10 mínútur, þar til sósan hefur þykknað sæmilega. Bætið við salti eftir smekk.

Sjóðið pastað á sama tíma í stórum potti með söltu vatni með slurki af ólívuolíu. Hellið vatninu af pastanu og hellið sósunni yfir. Stráið parmesan yfir og berið á borð.

Rajma (indverskur nýrnabaunaréttur)

Rajma er virkilega bragðgóður grænmetisréttur úr nýrnabaunum og einn af bestu réttunum sem ég smakkaði á Indlandi. Það er hægt að nota niðursoðnar nýrnabaunir og undirbúa réttinn samdægurs en ég nota venjulega þurrar nýrnabaunir, sem ég læt þá fyrst liggja í bleyti inni í ísskáp yfir nótt. Rétturinn hentar vel með hrísgrjónum eða nanbrauði.

Undirbúningur: 8 klst (eða 5 mín með niðursoðnum nýrnabaunum)  Heildartími: 9 klst. (eða 35 mín með niðursoðnum nýrnabaunum)

Innihald

150 g nýrnabaunir

2 meðalstórir laukar (saxaður)

2 stórir tómatar (sneiddir í litla bita)

2 grænir chili (smátt saxaðir)

1 cm ferskt engifer (smátt saxað)

1 tsk kóríanderkrydd

1/2 tsk garam masala

1 tsk salt
Dass af ferskum kóríander (ef vill)

Aðferð

Leggið nýrnabaunirnar í skál með vatni inn í ísskáp og látið standa yfir nótt (sleppið ef notaðar eru niðursoðnar baunir).

Sjóðið baunirnar í hraðsuðupotti í hálftíma. Hitið olíu í stórum potti og bætið síðan við söxuðum lauk og engifer. Steikið þar til laukurinn verður gullinbrúnn. Bætið tómötunum við ásamt grænum chili og sjóðið þar til blandan verður hlaupkennd. Bætið nú við kóríanderkryddi, salti og tveimur bollum af vatni og sjóðið vel. Bætið næst við nýrnabauninum úr hraðsuðupottinum eða dósinni og sjóðið við vægan hita í 10 mínútur. Stráið garam masala yfir réttinn og sjóðið í 15 mínútur í viðbót þar til blandan þykknar.

Skreytið að lokum með ferskum kóríander og berið fram með hrísgrjónum eða nanbrauði.

Rajma (indverskur nýrnabaunaréttur)

Gróft brauð

Þessa brauðuppskrift og mismunandi útgáfur af henni hef ég bakað í meira en tíu ár. Pabbi fann upprunalegu uppskriftina í dönsku dagblaði þegar ég var barn og árum saman eftir það bakaði hann alltaf brauðið sem við borðuðum og keypti aldrei brauð. Brauðið sló í gegn á heimilinu og meðal gesta og nágranna.

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 2 klst. og 30 mín.

Innihald

400 g hveiti (eða 300 g hveiti og 100 g hveitikjarnar)

200 g rúgmjöl

200 g sigtimjöl/spelt

200 g heilhveiti

1 tsk salt

----------

25 g ger

7 dl vatn

Aðferð

Þurrefnunum blandað vel saman í skál. 25 g ger skulu leysast upp í 3 1/2 dl af volgu vatni. Síðan skal aftur bæta við 3 1/2 dl af volgu vatni. Gerblöndunni er síðan hellt saman við þurrefnin og deigið hnoðað vel (með sleif) og látið hefa í eina klst. Síðan er deigið sett í bökunarform og látið eftirhefa í hálftíma í formunum. Að lokum fer þetta í ofninn á 180 gráður C á blæstri í 35 mín.

Gott er að strá rúgmjöli í olíusmurð formin til þess að brauðið festist síður við formin. Verði ykkur að góðu!

Indverskar matarpönnukökur (Aloo Paratha)

Meðal þess besta sem ég hef smakkað úr indverskri matargerð eru þykkar matarpönnukökur með grænmetisfyllingu. Það eru til ýmsar útgáfur með mismunandi grænmeti, s.s. með gulrótum, lauk, hvítlauk og engifer. Þessi útgáfa er með þeim einfaldari með fyllingu úr kartöflum, chili o.fl. Það er hægt að elda þær t.d. á venjulegri steikarpönnu og þær geta verið í morgunmat, hádegismat eða kvöldmat eftir smekk hvers og eins.

Innihald

Fylling

4-5 kartöflur

1 msk. matarolía

1/2 tsk. cuminfræ

1/4 tsk. túrmerik

2-3 grænir chili, fínsaxaðir

dass af ferskum kóríander, fínsöxuðum

1/2 tsk. Garam Masala

salt eftir smekk

Deig

2 bollar hveiti

1 msk smjör eða matarolía

salt eftir smekk

2 msk. (grísk) jógúrt

vatn sem nægir til að gera deig

2-3 tsk smjör eða olía til steikingar

Aðferð

Fylling

Hitið olíu á pönnu og bætið við cuminfræum, takið af hellunni þegar fer að braka í fræunum. Sjóðið kartöflur (hægt að sjóða í örbylgjuofni til að flýta fyrir). Kælið kartöflurnar, skrælið og stappið þær. Bætið nú við öllum hinum innihaldsefnunum í fyllinguna og cumin af pönnunni og blandið vel saman. Blandan ætti að vera þurr og vatnslaus. Annars verður erfitt að fletja út pönnukökurnar. Leggið blönduna til hliðar.

Deig

Setjið hveitið í skál og bætið við salti og smjöri/olíu og jógúrt. Bætið vatninu við smátt og smátt. Hnoðið vel saman í meðalmjúkt deig. Setjið rakan klút yfir og látið deigið standa í 20-30 mín. Hnoðið deigið nú aftur.

Að fletja út pönnukökurnar

Skiptið deiginu upp í litlar kúlur og fletjið þær síðan út með kökukefli í litlar pönnukökur. Setjið fyllinguna á pönnukökurnar og formið þær utan um fyllinguna, fyrst eins og litla skál og lokið svo þannig að úr verði kúla með fyllingu. Stráið smá hveiti á og fletjið út í pönnuköku á ný. Steikið nú á pönnunni með smá smjöri/olíu þannig að pönnukökurnar verði gullinbrúnar á báðum hliðum. Berið að lokum fram heitar, brakandi og gómsætar pönnukökur.

Indverskur morgunverður (Aloo Poha)

Poha er mjög einfaldur, léttur og bragðgóður réttur sem fljótlegt er að elda. Hann á rætur að rekja til norðurhluta Indlands og er vinsæll á heimilum og fæst stundum líka tilbúinn á götuhornum sem "street food". Aðalhráefnið í réttinn eru hrísgrjónaflögur eða flöt hrísgrjón (e. beaten rice eða rice flakes). Það gæti reynst erfitt að finna á Íslandi en ég hef pantað á netinu með ágætum árangri og þetta fékkst á sínum tíma hjá Indía Sól á Suðurlandsbraut (en ég er ekki viss um að sú búð sé starfandi lengur). Uppskriftin fer hér á eftir:

Undirbúningur: 10 mín. Heildartími: 30 mín.

Innihald

1/4 tsk svört sinnepsfræ

1 msk hnetur (má nota salthnetur)

4 msk matarolía

2 bollar Poha (hrísgrjónaflögur)

1 meðalstór kartafla

1 laukur

2 grænir chili

1/2 tsk túrmerik

smá sítrónusafi

nokkur karrýlauf (má sleppa)

ferskt kóríander

salt eftir smekk

Aðferð

Setjið poha (hrísgrjónaflögurnar) í sigti og bleytið vel og skolið með vatni. Síið vatnið frá og setjið túrmerik og salt yfir þær og leggið til hliðar.

Fínsaxið lauk chili og kóríander. Sneiðið kartöfluna í litla teninga og eldið þá í örbylgjuofni í tvær mínútur.

Hitið matarolíu á pönnu og bætið við sinnepsfræum, hnetum og karrýlaufum. Steikið þar til fer að braka aðeins í þeim. Bætið næst við chili, lauk og kartöflubitunum. Hrærið vel saman og bætið við salti eftir smekk. Látið malla á meðalhita í nokkrar mínútur.

Eldið þar til laukurinn verður gullbrúnn og kartöflurnar mjúkar. Bætið nú við kóríander og poha og hrærið öllu vel saman. Eldið við vægan hita í 5-10 mínútur.

Takið pottinn nú af hellunni og leyfið réttinum aðeins að kólna. Sprautið að lokum smá sítrónusafa yfir og dassi af söxuðum kóríander. Nú er Aloo Poha tilbúinn.

Aloo Poha

Basilpestó (grænt pestó)

Undirbúningur: 10 mín. Heildartími: 15 mín.

Ferskt basil er fallega grænt og sumarlegt á að líta. Spænt niður í pestó bragðast það mjög vel. Hér á eftir fer uppskrift að fljótlegu og einföldu basilpestói.

Grænt pestó

Innihald

100 g grænt basil
2-3 hvítlauksrif
1/2 tsk salt
1/2 bolli furuhnetur (má nota möndlur eða jarðhnetur í staðinn)

1/2 bolli rifinn parmesan
1/4 bolli ólífuolía eða repjuolía

Aðferð

Hakkið basil, hvítlauk, salt og furuhnetur saman. Bætið síðan við parmesan og að lokum matarolíu. Hrærið þar til maukið verður eins og þykk sósa. Látið að lokum þunnt lag af olíu fljóta yfir, þannig geymist pestóið betur.

Basilpestó á brauð

Að kaupa föt á netinu

Netverslun hefur vaxið hratt á undanförnum árum, t.d. á fatnaði, raftækjum og húsgögnum. Að versla á netinu felur í sér ákveðin þægindi og í mörgum tilvikum tímasparnað. Netverslun hefur gjörbreytt neyslumenningunni og einn angi þróunarinnar er að hefðbundnar verslanir verða stundum eins og sýningarstaðir fyrir vörur sem neytendur panta síðan á netinu. Þetta getur t.d. átt við í fataverslunum, þar sem neytandinn kemur í búðina og mátar en pantar síðan varninginn hjá annarri verslun á netinu, t.d. þar sem lægra verð fæst. Á Íslandi hafa pantanir frá Aliexpress snaraukist, enda verðið oftar en ekki hagstæðara en það sem býðst annarsstaðar en vörurnar eru þá sendar frá Kína.

Lágt verð á fatnaði er einn þeirra þátta sem stuðlar að óábyrgri neysluhegðun, sem felst meðal annars í því þegar fólk kaupir miklu meira af fötum en það þarf. Það þykir smart að gera „góð kaup“ á útsölu, þótt flíkurnar endi jafnvel ónotaðar í fataskápnum. Fataframleiðsla er einn mest mengandi iðnaður í heimi (númer tvö á eftir olíuiðnaðnum) og meira af skordýraeitri er notað vegna bómullarræktunar en í nokkurri annarri ræktun. Fólkið sem framleiðir fötin þarf í mörgum tilvikum að strita á lúsarlaunum við að plokka bómull, að standa berfætt í sýrubaði með fötin og sæta hótunum og ofbeldi frá yfirmönnum.

Á Íslandi eyddi fólk tæpum 200 þúsund krónum í föt á mann í fyrra skv. Meniga. Með því að eyða helmingi minna mætti t.d. komast í ágæta utanlandsferð eða spara meira fyrir útborgun á íbúð. „Ekki gefast upp“, eins og Íslandsbanki orðar það í auglýsingaherferðinni.

Hvaða lausnir eru í boði?

Sem neytendur getum við lagt okkar af mörkum til að breyta fataiðnaðinum. Við getum t.d. átt og notað fötin okkar lengur. Við getum gert við þau eða látið gera við þau ef þau eru farin að gefa sig og við getum keypt notuð föt í stað nýrra. Fatnað sem við notum ekki getum við gefið í fatasöfnun, t.d. hjá Rauða krossinum, líka fatnað sem er slitinn því hann er líka endurnýttur, m.a. í tuskur.

Bananabrauð

Undirbúningur: 10 mín. Heildartími: 55 mín.

Ágæt leið til að nýta brúna og slappa banana er að stappa þá í mauk og nota þá í bananabrauð. Hér er uppskrift að bananabrauði sem baka má í tveimur ílöngum kökuformum.

Innihald

2 egg

2 dl sykur

2 dl hunang

4 maukaðir bananar

2 tsk salt

1 tsk matarsódi

2 tsk kanill (má sleppa)

1 lúka af rúsínum (má sleppa)

6 dl hveiti

6 dl spelt

Aðferð

Þeytið egg og sykur vel saman með pískara. Stappið banana í mauk og hrærið þeim saman við sykruðu eggjablönduna. Blandið þurefnunum saman í skál. Hrærið þeim síðan varlega saman við eggjagumsið. Setjið í tvö ílöng bökunarform og bakið í 45 mín. við 180 gráður á blæstri.

Bananabrauð með rúsínum

Indverskur hvítkáls- og kartöfluréttur

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 30 mín.
Indverjar kunna að elda ótrúlegustu rétti úr kartöflum og kryddi. Uppistaðan í þessum einfalda og fljótlega grænmetisrétti eru kartöflur, hvítkál og laukur. Sem meðlæti má t.d. nota nanbrauð, hrísgrjón eða kartöflupönnukökur (parathas).

Innihald

1 hvítkálshaus

2 msk matarolía

2-3 meðalstórar kartöflur, sneiddar í litla teninga

1 meðalstór laukur

¾ tsk cuminfræ

¾ tsk svört sinnepsfræ

½ tsk túrmerik

½ tsk kóríander

Kókosflögur eða kókosmjólk (valkvætt)

Ferskur kóríander (valkvætt)

Aðferð

1. Brytjið hvítkálið í ræmur eða teninga

2. Hitið olíu á stórri pönnu á meðalhita

3. Bætið við cumin og sinnepsfræum þegar olían er orðin heit

4. Bætið við fínt söxuðum lauk

5. Leyfið lauknum að mýkjast og skellið næst brytjaða hvítkálinu á pönnuna

6. Bætið við salti, túrmerik og kóríander

7. Setjið lokið á pönnuna, lækkið hitann aðeins og leyfið þessu að malla þar til kálið verður mjúkt

8. Þegar kálið hefur skroppið saman, bætið kartöfluteningunum út í og eldið áfram á meðalhita þar til kartöflurnar verða mjúkar (hrærið við og við)

9. Ef þið viljið, bætið kókosflögunum eða kókosmjólkinni út á og látið malla aðeins lengur

10. Skreytið með ferskum kóríander

11. Berið á borð 

Indverskur hvítkáls- og kartöfluréttur

Ódýrt flug frá Íslandi

Verð á flugi hefur lækkað mikið á undanförnum árum með aukinni samkeppni. Neytendur hafa meira val en áður og nefna má uppgang lággjaldaflugfélaga á borð við Norwegian og WOW Air sem dæmi um áður óþekkta valkosti. Áður þurfti að hringja eða fara á ferðaskrifstofur í eigin persónu til þess að bóka t.d. sólarlandaferðir, en nú er hægt að bóka á netinu. Að skipuleggja og bóka ferð á netinu getur hins vegar verið tímafrekt og þreytandi. Hvert á að fara? Hvað á að gera og skoða?

Flugleitarvélar á borð við Google Flights og Dohop geta hjálpað fólki að finna ódýrt flug. Ef fólk er sveigjanlegt varðandi ferðatíma og/eða áfangastaði má t.d. nýta verðdagatalið hjá Google Flights eða Dohop Go hjá Dohop. Verðdagatal Google Flights birtist beint neðan við leitargluggana fyrir brottfararstað og áfangastað:

Í dæminu leitaði ég að flugi fram og til baka fyrir tvo fullorðna í júní. Ef mig langar að kanna hvort ég get fengið fimm daga ferð til Berlínar á lægra verði með því að ferðast síðar skoða ég verðgrafið með því að smella á „Price graph“. Þar get ég séð að núna er þetta lægsta verð sem finnst á fimm daga ferð til Berlínar:

Þetta verð fannst hjá WOW air og 10 kg handfarangur (eina litla tösku) er innifalinn í verðinu en ekki inniritaður farangur.

Með Dohop Go má kanna til hvaða áfangastaða er ódýrast að fljúga. Fyrst vel ég mánuðinn júní og athuga hvaða möguleikar koma upp fyrir 5-7 daga ferð. Lægsta verðið er á ferð til London, 9.279 krónur, en vitandi hve dýr borg London er get ég líka valið t.d. Vilníus á 14.324 kr.:

Stundum hækkar verð á flugmiðum sem þú hefur fundið eftir nokkrar leitir og samanburð. Það getur verið byggt á smákökum (e. cookies) í vafranum. Þetta er lúmskt bragð úr markaðsmálum til þess að stressa notendur og fá þá til þess að flýta sér að bóka, þ.e. ef þeir halda að nú geti verðið ætt upp á hverri stundu. Það mætti líkja þessu við sögur af verðbólgudraugnum, Grýlu, Leppalúða og jólakettinum sem hafa stressað Íslendinga eins lengi og elstu menn muna. Þeir sem vilja ekki smákökur í vafrann sinn og meðfylgjandi skyndilegar verðhækkanir á flugmiðum, geta farið huldu höfði með „incognito mode“ sem flestir vafrar bjóða upp á, sbr. þetta skjáskot úr Google Chrome: