Hversdagsréttur Brasilíubúa - svartar baunir og grjón (feijoada com arroz)

Feijoada eða Feijão heitir hversdagsréttur með svörtum baunum, sem upprunninn er í Brasilíu. Hann er venjulega borðaður með hrísgrjónum, þaðan kemur þetta "com arroz" á portúgölskunni. Margir borða réttinn nánast daglega, en af honum eru til ýmis afbrigði. Oft er hann með pylsubitum og stundum steiktu beikoni.

Uppskriftin sem fer hér á eftir er kjötlaus og óhætt er að mæla með henni.

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 1 klst

Innihald (fyrir 5-6)

5 msk matarolía

5 gulrætur, sneiddar

2 laukar, sneiddir

1 tsk tímían

4 dósir af svörtum baunum, síuðum og skoluðum í vatni

3 tómatar, sneiddir í bita

2 bollar grænmetiskraftur

4 hvítlauksrif, fínsöxuð

1 rauður chili, fínsaxaður

1 handfylli af ferskum kóríander, söxuðum

Aðferð

Hitið olíuna í stórum potti á meðalháum hita. Setjið laukbitana, chili og tímían út í og léttsteikið í 5-6 mínútur, þar til laukurinn gyllist. Hellið svörtu baununum út í ásamt grænmetiskraftinum, tómötunum og hvítlauknum. Látið suðuna koma upp og lækkið hitann. Setjið lokið á pottinn og látið sjóða í 45 mínútur. Hrærið aðeins í annað slagið. Takið pottinn að lokum af hellunni og hrærið ferskum kóríander út í. Saltið og piprið eftir smekk.

Borið fram með t.d. hrísgrjónum eða bankabyggi. Prófaði með ómöluðu spelti (mjög svipað bankabyggi) og það kom mjög vel út.

---

Ef afgangur verður, geymist rétturinn ágætlega og auðvelt er að hita hann upp í 15 mín í potti eða setja í örbylgjuofn.

Bragðmikil tómatsúpa með lauk

Þessi kraftmikla og fljótlega tómatsúpa er góð á köldum vetrardögum.

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 25 mín.

Innihald (fyrir sex manns)

4 stórir tómatar, sneiddir í litla bita

2 laukar, skrældir og sneiddir

8 hvítlauksgeirar

salt eftir smekk

1 tsk cayenne pipar

1 tsk svartur pipar

2 tsk cumin duft

6 bollar vatn

2 msk matarolía

Aðferð

1. Hitið olíuna og setjið grænmetið og kryddið út í. Látið malla í 3-5 mín við meðalhita.

2. Hellið vatninu út í, látið suðuna koma upp og sjóðið í 5-6 mín.

3. Látið súpuna kólna. Má hakka saman með stafblandara eða pressa aðeins með grænmetispressara (eða hvað sem þetta blessaða eldhúsáhald er kallað á íslensku)

4. Berið fram í skálum. Má bæta við smá smjöri eða rjóma ef vill.

Tómatsúpa með lauk

Sjóðandi tómatréttur

Tómatar eru oftast í aukahlutverki í indverskri matargerð, en í þessum rétti fá tómatarnir sviðsljósið og eru vel að því komnir, því bragðið svíkur ekki. Rétturinn hentar vel sem aðaltéttur og hrísgrjón passa vel sem meðlæti.

Undirbúningur: 30 mín. Heildartími: 1 klst.

Innihald (fyrir fjóra)

1 ½ tsk fennel (malað eða fræ)

1 ½ tsk svört sinnepsfræ

1 ½ tsk cuminfræ

1 ½ tsk kóríanderfræ

Repjuolía

2 stk laukur, skrældir og sneiddir í tvennt og síðan í örþunnar hálfmánalaga sneiðar

1 ½ tsk salt

8 karrýlauf

1,3 kg tómatar, gjarnan blanda af litlum gulum og rauðum (koteiltómötum eða konfekttómötum)

1 ½ grænn chili, mjög smátt saxaður

4 hvítlauksgeirar, rækilega kramdir eða saxaðir

2 ½ tsk tamarind mauk

400 ml kókosjólk

Aðferð

Hitið stóra pönnu á meðalhita og þegar hitinn er kominn upp, ristið fennel(fræ), sinnepsfræ, cuminfræ og kóríanderfræ. Hristið pönnuna sífellt á nokkurra sekúndna fresti, í 1-2 mínútur, þar til kóríanderfræin verða gullinbrún. Síðan er kryddblandan sett í mortel og möluð.

Hitið fjórar matskeiðar af olíu á pönnunni og þegar hitinn er kominn upp, skellið þá möluð kryddblöndunni á ásamt lauknum, saltinu og karrýlaufinu. Steikið í 10-12 mínútur. Sneiðið litlu tómatana í tvennt eða þrennt á meðan. Setjið nú hvítlauk og chili á pönnuna og hrærið vel í tvær mínútur. Síðan fylgja tamarind og kókosmjólk og hræra skal vel saman. 

Setjið tómatana því næst út í og eldið við miðlungshita í 20-25 mínútur án þess að hræra. Þannig halda tómatarnir forminu og draga betur í sig kókosmjólkina. Fyrir þá sem vilja enn bragðsterkari rétt má steikja nokkur karrýlauf í viðbót á lítilli pönnu og hella út í. Réttinn má bera fram með hrísgrjónum eða chapati pönnukökum.

Grænmetissúpa með sveppum og kartöflum

Á haustin og veturna er hressandi að fá sér matarmikla súpu. Hér á eftir fer bragðgóð grænmetissúpa með sveppum, kartöflum og lauk.

Undirbúningur: 40 mín. Heildartími: 40 mín.

Innihald

2 msk matarolía

1 laukur, fínsaxaður

1 hvítlauksgeiri, fínsaxaður

1 msk tímían

3 meðalstórar kartöflur, skrældar og sneiddar í litla bita

600 g sveppir (af mismunandi tegundum ef vill), saxaðir

5 bollar grænmetiskraftur

1/4 l rjómi

salt og pipar eftir smekk

stenselja (ef vill)

Aðferð

Hitið olíuna í stórum potti á meðalhita. Setjið lauk, hvítlauk og tímían út í. Eldið í fimm mínútur og hrærið jafnt og þétt. Bætið næst kartöflunum út í og eldið aftur í fimm mínútur.

Hækkið hitann upp í topp, bætið við sveppunum og eldið í fimm mínútur enn. Skellið næst grænmetiskraftinum út í og látið suðuna koma upp. Lækkið hitann og látið sjóða í 10 mínútur, en hrærið annað slagið.

Maukið súpuna (t.d. í matvinnsluvél eða handvirkt með stappara) og hellið síðan aftur í pottinn. Nú má bæta við salti og pipar og láta malla aðeins í viðbót við vægan hita.

Skreytið með smá tímían og stenselju og berið a borð með brauði.

Ofnbakað rótargrænmeti

Nú er komin ný uppskera af rótargrænmeti í verslanir, t.d. kartöflur, rófur og gulrætur. Þá er tilvalið að taka fram eldfast mót og skræla og sneiða eins og enginn væri morgundagurinn. Hér kemur uppsrift að ofnbökuðu rótargrænmeti.

Undirbúningur: 30 mín. Heildartími: 1 klst. og 10 mín.

Innihald

1 kg blandað rótargrænmeti (t.d. kartöflur, gulrætur og rófur)

2 msk. ólívuolía

3 msk. hunang

1 appelsína

tímían (ferskt eða þurrkað)

salt og pipar

Aðferð

Skrælið rótargrænmetið og skerið niður í teninga. Smyrjið eldfast mót með olíu og hunangi, setjið grænmetið í og pressið/kreistið appelsínuna yfir. Restina af appelsínunni má sneiða og setja með í mótið. Kryddið með salti, pipar og tímían. Bakið í ofni við 190 gráður í 40 mínútur, eða þar til grænmetið verður gullinbrúnt. Verði ykkur að góðu!

Ofnbakað rótargrænmeti

Rajma (indverskur nýrnabaunaréttur)

Rajma er virkilega bragðgóður grænmetisréttur úr nýrnabaunum og einn af bestu réttunum sem ég smakkaði á Indlandi. Það er hægt að nota niðursoðnar nýrnabaunir og undirbúa réttinn samdægurs en ég nota venjulega þurrar nýrnabaunir, sem ég læt þá fyrst liggja í bleyti inni í ísskáp yfir nótt. Rétturinn hentar vel með hrísgrjónum eða nanbrauði.

Undirbúningur: 8 klst (eða 5 mín með niðursoðnum nýrnabaunum)  Heildartími: 9 klst. (eða 35 mín með niðursoðnum nýrnabaunum)

Innihald

150 g nýrnabaunir

2 meðalstórir laukar (saxaður)

2 stórir tómatar (sneiddir í litla bita)

2 grænir chili (smátt saxaðir)

1 cm ferskt engifer (smátt saxað)

1 tsk kóríanderkrydd

1/2 tsk garam masala

1 tsk salt
Dass af ferskum kóríander (ef vill)

Aðferð

Leggið nýrnabaunirnar í skál með vatni inn í ísskáp og látið standa yfir nótt (sleppið ef notaðar eru niðursoðnar baunir).

Sjóðið baunirnar í hraðsuðupotti í hálftíma. Hitið olíu í stórum potti og bætið síðan við söxuðum lauk og engifer. Steikið þar til laukurinn verður gullinbrúnn. Bætið tómötunum við ásamt grænum chili og sjóðið þar til blandan verður hlaupkennd. Bætið nú við kóríanderkryddi, salti og tveimur bollum af vatni og sjóðið vel. Bætið næst við nýrnabauninum úr hraðsuðupottinum eða dósinni og sjóðið við vægan hita í 10 mínútur. Stráið garam masala yfir réttinn og sjóðið í 15 mínútur í viðbót þar til blandan þykknar.

Skreytið að lokum með ferskum kóríander og berið fram með hrísgrjónum eða nanbrauði.

Rajma (indverskur nýrnabaunaréttur)

Indverskur hvítkáls- og kartöfluréttur

Undirbúningur: 15 mín. Heildartími: 30 mín.
Indverjar kunna að elda ótrúlegustu rétti úr kartöflum og kryddi. Uppistaðan í þessum einfalda og fljótlega grænmetisrétti eru kartöflur, hvítkál og laukur. Sem meðlæti má t.d. nota nanbrauð, hrísgrjón eða kartöflupönnukökur (parathas).

Innihald

1 hvítkálshaus

2 msk matarolía

2-3 meðalstórar kartöflur, sneiddar í litla teninga

1 meðalstór laukur

¾ tsk cuminfræ

¾ tsk svört sinnepsfræ

½ tsk túrmerik

½ tsk kóríander

Kókosflögur eða kókosmjólk (valkvætt)

Ferskur kóríander (valkvætt)

Aðferð

1. Brytjið hvítkálið í ræmur eða teninga

2. Hitið olíu á stórri pönnu á meðalhita

3. Bætið við cumin og sinnepsfræum þegar olían er orðin heit

4. Bætið við fínt söxuðum lauk

5. Leyfið lauknum að mýkjast og skellið næst brytjaða hvítkálinu á pönnuna

6. Bætið við salti, túrmerik og kóríander

7. Setjið lokið á pönnuna, lækkið hitann aðeins og leyfið þessu að malla þar til kálið verður mjúkt

8. Þegar kálið hefur skroppið saman, bætið kartöfluteningunum út í og eldið áfram á meðalhita þar til kartöflurnar verða mjúkar (hrærið við og við)

9. Ef þið viljið, bætið kókosflögunum eða kókosmjólkinni út á og látið malla aðeins lengur

10. Skreytið með ferskum kóríander

11. Berið á borð 

Indverskur hvítkáls- og kartöfluréttur